Szwedzki pragmatyzm
Szwedzki pragmatyzm
Szwecja, kraj znany z hojnej opieki socjalnej, znany jest w Polsce również z funkcjonalnych mebli IKEA, ekskluzywnych samochodów VOLVO czy choćby międzynarodowej nagrody Nobla. Szwedzi są pragmatyczni, stawiają na wszystko, co może ułatwić im życie, nie zapominając zarazem, że żyją w jednym wspólnym domu. Liczy on sobie nieco ponad 8 mln 900 tys. mieszkańców, a całkowity produkt krajowy brutto jest równy PKB Polski ( należy pamiętać, że w Polsce żyje ponad 4 razy więcej ludzi). Jak prawie wszystko w Szwecji, również opieka zdrowotna jest tu zorganizowana przede wszystkim z myślą o aspektach zarówno praktycznych jak i społecznych. Służba zdrowia podzielona jest na opiekę podstawową, której głównym elementem są centra opieki zdrowotnej, oraz lecznictwo zamknięte (szpitale). W centrach pracują specjaliści medycyny ogólnej, którzy stanowią odpowiednik polskiego lekarza rodzinnego. Nazywani są lekarzami dystryktowymi (czyli rejonowymi). W 2000 roku było w Szwecji 4251 lekarzy dystryktowych, lecz od 1998 roku mówi się o nowym celu na przyszłość: 1 lekarzu na 1500 osób.
Podstawa, czyli vardcentral
Kraj podzielony jest na 22 województwa. Wojewódzki samorząd terytorialny (szw. landsting) zarządza i finansuje służbę zdrowia. Jak już wspomniano, podstawą systemu są centra opieki zdrowotnej, czyli vardcentrale (ponad tysiąc w całej Szwecji). Vardcentral (VC, dosł. centrala opieki) to nowoczesny ośrodek zdrowia. Jej rdzeniem jest grupowa praktyka lekarzy ogólnych, którzy wspólnie obsługują cały rejon. Biorą na swoje barki dosłownie wszystkie problemy związane ze zdrowiem i nie tylko. VC zatrudnia średnio ok. 4-6 lekarzy, 8-12 pielęgniarek, 2-3 położne (prowadzą np. wszystkie prawidłowe ciąże), 3-5 rehabilitantów, 2-3 analityków biomedycznych (własne laboratorium analityczne), 1-2 psychoterapeutów, 3-4 sekretarki medyczne zajmujące się dokumentacją medyczną i korespondencją, jak również kierownika ośrodka, którym niekoniecznie musi być lekarz. Wówczas jeden z lekarzy zostaje zwyczajowo szefem medycznym ośrodka. W samym centrum znajdziemy m.in. gabinety lekarzy, pokoje badań i sprofilowane gabinety zabiegowe (np. gabinet ginekologiczny, otolaryngologiczny czy chirurgiczny). Również pielęgniarki mają swoje pokoje, gdzie przyjmują pacjentów i udzielają porad telefonicznych. Rejestracja do lekarza jest w zasadzie możliwa tylko po uprzednim kontakcie z wyszkoloną pielęgniarką, która dokonuje wstępnego rozpoznania problemu i wyznacza termin. Dokumentacja medyczna oraz rejestracja ma miejsce w sieciowym systemie komputerowym. Wymiana informacji odbywa się również tą drogą. Papierowa dokumentacja ograniczona jest do minimum. Lekarz przyjmuje dziennie ok. 10-15 pacjentów (standardowy czas wizyty: 30 minut). Każda wizyta jest dokumentowana przez lekarza na dyktafonie, a następnie przepisywana przez sekretarkę do komputera. Lekarz podpisuje swoje notatki elektronicznie.
Lecznictwo otwarte vs. zamknięte
Podstawowa opieka zdrowotna i jej centra są bazą całego systemu. Pacjent jest kierowany do specjalisty szpitalnego, gdy opieka nad chorym nie jest możliwa w ramach medycyny ogólnej. W momencie wypełnienia swojego zadania specjalista szpitalny przekazuje odpowiedzialność za chorego swemu koledze z VC. Za tym wszystkim podąża odpowiednia dokumentacja medyczna. Każde skierowanie do specjalisty szpitalnego skutkuje listem zwrotnym z odpowiednią treścią, najczęściej fragmentem dziennika chorego, często wraz z dodatkowym komentarzem. Z kim współpracuje szwedzki "lekarz rodzinny"? Do jego dyspozycji są szpitale regionalne (uniwersyteckie), wojewódzkie (minimum jeden na każde województwo) oraz podwojewódzkie. Najczęściej jest to jeden duży szpital typu wojewódzkiego i 2-3 mniejsze. Lekarz ogólny kieruje pacjentów do szpitala w zależności od przynależności terytorialnej. Oczywiście pewna, zdefiniowana, grupa pacjentów może szukać pomocy bezpośrednio u specjalisty w szpitalu bez skierowania z VC. Reasumując, szwedzki odpowiednik polskiego lekarza rodzinnego pracuje w systemie, gdzie jego pozycja zawodowa i finansowa są oparte o dosyć solidne fundamenty. Problemem jest natomiast dotkliwy brak lekarzy w podstawowej opiece zdrowotnej (i nie tylko), który odczuwa się od kilku lat. Taka sytuacja stworzyła dla lekarzy z Polski szansę poznania tego systemu od wewnątrz. Mogą oni pracować w nordyckim klimacie, w otoczeniu pięknej przyrody, lecząc z pozoru tylko chłodnych mieszkańców kraju Trzech Koron.
* autor artykułu jest dr med., byłym pracownikiem Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej we Wrocławiu, posiada specj. z ch. wewn., kończy uzupełniające kształcenie specjalizacyjne w ramach szwedzkiej med. ogólnej, pracuje obecnie w Centrum Opieki Zdrowotnej HAGA / Orebro, w ramach kontraktu, który podpisał w 2000 r. po ukończeniu szkolenia zorganizowanego przez firmę Medena Rek Polska. Ma 37 lat, mieszka w Szwecji z żoną i córką.
Szwecja, kraj znany z hojnej opieki socjalnej, znany jest w Polsce również z funkcjonalnych mebli IKEA, ekskluzywnych samochodów VOLVO czy choćby międzynarodowej nagrody Nobla. Szwedzi są pragmatyczni, stawiają na wszystko, co może ułatwić im życie, nie zapominając zarazem, że żyją w jednym wspólnym domu. Liczy on sobie nieco ponad 8 mln 900 tys. mieszkańców, a całkowity produkt krajowy brutto jest równy PKB Polski ( należy pamiętać, że w Polsce żyje ponad 4 razy więcej ludzi). Jak prawie wszystko w Szwecji, również opieka zdrowotna jest tu zorganizowana przede wszystkim z myślą o aspektach zarówno praktycznych jak i społecznych. Służba zdrowia podzielona jest na opiekę podstawową, której głównym elementem są centra opieki zdrowotnej, oraz lecznictwo zamknięte (szpitale). W centrach pracują specjaliści medycyny ogólnej, którzy stanowią odpowiednik polskiego lekarza rodzinnego. Nazywani są lekarzami dystryktowymi (czyli rejonowymi). W 2000 roku było w Szwecji 4251 lekarzy dystryktowych, lecz od 1998 roku mówi się o nowym celu na przyszłość: 1 lekarzu na 1500 osób.
Podstawa, czyli vardcentral
Kraj podzielony jest na 22 województwa. Wojewódzki samorząd terytorialny (szw. landsting) zarządza i finansuje służbę zdrowia. Jak już wspomniano, podstawą systemu są centra opieki zdrowotnej, czyli vardcentrale (ponad tysiąc w całej Szwecji). Vardcentral (VC, dosł. centrala opieki) to nowoczesny ośrodek zdrowia. Jej rdzeniem jest grupowa praktyka lekarzy ogólnych, którzy wspólnie obsługują cały rejon. Biorą na swoje barki dosłownie wszystkie problemy związane ze zdrowiem i nie tylko. VC zatrudnia średnio ok. 4-6 lekarzy, 8-12 pielęgniarek, 2-3 położne (prowadzą np. wszystkie prawidłowe ciąże), 3-5 rehabilitantów, 2-3 analityków biomedycznych (własne laboratorium analityczne), 1-2 psychoterapeutów, 3-4 sekretarki medyczne zajmujące się dokumentacją medyczną i korespondencją, jak również kierownika ośrodka, którym niekoniecznie musi być lekarz. Wówczas jeden z lekarzy zostaje zwyczajowo szefem medycznym ośrodka. W samym centrum znajdziemy m.in. gabinety lekarzy, pokoje badań i sprofilowane gabinety zabiegowe (np. gabinet ginekologiczny, otolaryngologiczny czy chirurgiczny). Również pielęgniarki mają swoje pokoje, gdzie przyjmują pacjentów i udzielają porad telefonicznych. Rejestracja do lekarza jest w zasadzie możliwa tylko po uprzednim kontakcie z wyszkoloną pielęgniarką, która dokonuje wstępnego rozpoznania problemu i wyznacza termin. Dokumentacja medyczna oraz rejestracja ma miejsce w sieciowym systemie komputerowym. Wymiana informacji odbywa się również tą drogą. Papierowa dokumentacja ograniczona jest do minimum. Lekarz przyjmuje dziennie ok. 10-15 pacjentów (standardowy czas wizyty: 30 minut). Każda wizyta jest dokumentowana przez lekarza na dyktafonie, a następnie przepisywana przez sekretarkę do komputera. Lekarz podpisuje swoje notatki elektronicznie.
Lecznictwo otwarte vs. zamknięte
Podstawowa opieka zdrowotna i jej centra są bazą całego systemu. Pacjent jest kierowany do specjalisty szpitalnego, gdy opieka nad chorym nie jest możliwa w ramach medycyny ogólnej. W momencie wypełnienia swojego zadania specjalista szpitalny przekazuje odpowiedzialność za chorego swemu koledze z VC. Za tym wszystkim podąża odpowiednia dokumentacja medyczna. Każde skierowanie do specjalisty szpitalnego skutkuje listem zwrotnym z odpowiednią treścią, najczęściej fragmentem dziennika chorego, często wraz z dodatkowym komentarzem. Z kim współpracuje szwedzki "lekarz rodzinny"? Do jego dyspozycji są szpitale regionalne (uniwersyteckie), wojewódzkie (minimum jeden na każde województwo) oraz podwojewódzkie. Najczęściej jest to jeden duży szpital typu wojewódzkiego i 2-3 mniejsze. Lekarz ogólny kieruje pacjentów do szpitala w zależności od przynależności terytorialnej. Oczywiście pewna, zdefiniowana, grupa pacjentów może szukać pomocy bezpośrednio u specjalisty w szpitalu bez skierowania z VC. Reasumując, szwedzki odpowiednik polskiego lekarza rodzinnego pracuje w systemie, gdzie jego pozycja zawodowa i finansowa są oparte o dosyć solidne fundamenty. Problemem jest natomiast dotkliwy brak lekarzy w podstawowej opiece zdrowotnej (i nie tylko), który odczuwa się od kilku lat. Taka sytuacja stworzyła dla lekarzy z Polski szansę poznania tego systemu od wewnątrz. Mogą oni pracować w nordyckim klimacie, w otoczeniu pięknej przyrody, lecząc z pozoru tylko chłodnych mieszkańców kraju Trzech Koron.
* autor artykułu jest dr med., byłym pracownikiem Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej we Wrocławiu, posiada specj. z ch. wewn., kończy uzupełniające kształcenie specjalizacyjne w ramach szwedzkiej med. ogólnej, pracuje obecnie w Centrum Opieki Zdrowotnej HAGA / Orebro, w ramach kontraktu, który podpisał w 2000 r. po ukończeniu szkolenia zorganizowanego przez firmę Medena Rek Polska. Ma 37 lat, mieszka w Szwecji z żoną i córką.